تقويم عبادى
شهررمضان الّذى اُنزل فيه القرآن.(1)
ماه رمضان ماهى است كه قرآن در آن نازل گشته.
رمضان ماه خدا، ماه اسلام و تسليم، ماه طهارت و پاكيزگى، ماه آزمايش و تصفيه ‏ى ناخالصيها ماه قيام براى خدا است. (2)
اين ماه، ماه نزول قرآن براى هدايت انسان، ماه روزه، روزه ‏ى از گناه، از ناپاكى، از وابستگى ‏ها، و از همه چيز؛ ماه مهمانى خدا ؛ ماه سرشارى رحمت حق؛ ماه محدوديت شياطين ؛ ماه تزكيه، تربيت و رشد است. و لذا امام سجاد عليه السلام‏ با خرسندى و آغوش باز به استقبال آن مى ‏رود ؛ اما هنگام وداع بسيار غمين و حزين از اين ماه خداحافظى مى ‏كند.

اعمال عمومى ماه رمضان
1- روزه: بر افراد ملكف، چنانچه معذورات شرعى نداشته باشند، روزه‏ ى اين ماه واجب است.
2- صدقه .(3)
3- دورى از گناه: از بهترين كارهاى اين ماه، ترك گناه است.(4)
4- قرائت قرآن: ماه رمضان بهار قرآن است. اگر باران در فصل بهار بر زمين ببارد تابستانى سبز و خرم، بدنبال خواهد داشت. از امام صادق‏عليه السلام نقل شده است كه فرمود: »با قرآن به استقبال اين ماه برويد.«(5)
5- كراهت پرخورى: كسانى كه در اين ماه از روزه داشتن محرومند )مانند مسافران( مكروه است كه پرخورى كنند.(6)
6-تعقيبات مخصوص: بعد از نماز اين تعقيبات خوانده شود.(7)
الف(
اللّهمَّ ارزقنى حجّ بيتك الحرام فِى عامى هذا و فى كلّ عامٍ ما ابقيتنى فى يسرٍ منك و عافيةٍ وسعةٍ رزقٍ و لا تخلنى من تلك المواقف الكريمة و المشاهد الشريفه و زيارة قبر نبيكَ صلواتك عليه و آله و فى جميع حوائج الدنيا و الاخرة فكن لى اللّهم انى اسئلك فيما تقضى و تقدّرُ من الامر المحتوم فى ليلةالقدر من القضاء الّذى و لا يبدّلُ ان تكتبنى من حجّاج بيتك الحرام المبرور حجُّهم المشكور سعيهُمُ المغفور ذنوبُهُمُ المكفَّر عنهم سيئاتهم واجعل فيما تقضى وتقدّر ان تطيل عمرى فى طاعتك و توسّعَ علىَّ رزقى و تؤدِّىَ عنّى و دَينى آمينَ ربّ العالمين .
ب(
يا علىُّ يا عظيم يا غفور يا رحيم انتَ الرّبُّ العظيم الذّى ليس كمثله شى‏ءٌ و هوالسّميعُ البصير و هذا شهرٌ عظّمتهُ و كرّمتهُ و شرّفتهُ و فضّلْتَهُ على الشهور و هوالشّهر الّذى فرضت صيامه علىَّ و هوَ شهرُ رمضان الذّى انزلْتَ فيه القرآن هدىً للنّاس و بينّاتٍ من الهدى و الفُرقانِ و جعلتَ فيه ليلةالقدرِ و جعلتها خيراً من الفِ شهر فياذ المنِّ و لا يُمَنُّ عليكَ منَّ علىَّ بفكاك رقبتى من النّار فيمن تَمُنُّ عليه و ادخِلنى الجنّة برحمتك يا ارحمَ الرّاحمين.
ج(
اللّهمَّ ادخل على اهل القبور السُّرور، اللّهمَّ اَغْنِ كلَّ فقير اللّهم أشبِعْ كلَّ جائعٍ اللّهم اكسُ كلُ عريانٍ اللّهم اقض دين كلِّ مدينٍ‏اللّهمَّ فرِّج عن كل مكروبٍ اللّهم رُدَّ كل غريبٍ اللّهم فكَّ كُلّ اسيرٍ اللَّهم اصلِحْ كلَّ فاسدٍمن امور المسلمينَ اللّهمَّ اشفِ كلَّ مريضٍ اللّهمَّ سُدَّ فقرنا بغناك اللّهم غيّرْ سُوءَ حالنا بحسنِ حالك اللّهم اقْضِ عنّا الدّينَ و اَغْنِنا مِن الْفَقرِ اِنّكَ على كُلّ شى‏ءٍ قدير.
7- خواندن دعاى مخصوص هر روز
8- قبل از گذشتن 23 روز از اين ماه مسافرتهاى غير ضرورى كراهت دارد.(8)
9- رفتار نيك با مردم: در سخنرانى پيامبرصلى الله عليه وآله هنگام ورود اين ماه چنين آمده است:
»به بزرگان احترام گذاريد و كودكان را مورد عطوفت و مهربانى قرار دهيد. با نزديكان رفت و آمدداشته باشيد«. و در قسمت ديگرى از اين سخن آمده است: »آنكه در اين ماه اخلاقش را نيكو نمايد، جواز عبور از صراط را بدست آورده است.(9)
و ديگر از رفتارهاى پسنديده‏ ى اين ماه افطار دادن به روزه داران است. از پيامبر اكرم‏ صلى الله عليه وآله چنين نقل شده است:
»كسى كه روزه دارى را اطعام دهد، مانند پاداش به او ثواب مى ‏رسد.«(10)
10- آداب افطار:
الف( در هنگام افطار، پس از خواندن سوره‏ى قدر، دعاى زير خوانده شود:»اللّهم لك صمتُ وَ عَلى رِزْقِكَ افطرتُ و عَلَيكَ تَوَكّلْتُ«.
ب( با غذاى حلال بدون شبهه، روزه را باز نمايد و بهتر است با خرما باشد.
ج( بهتر است افطار بعد از نماز مغرب و عشاء باشد: مگر آنكه ضعف بر او غلبه كرده باشد، يا گروهى منتظرش باشند.(11)
11-خواندن دعاى افتتاح در هر شب.(12)
12- خواندن نافله‏ ى هر شب.(13)
13- غسل: درشبهاى فرد و تمام شبهاى دهه‏ ى آخر، غسل مستحب است.(14)
14- آداب سحر:
الف( خواندن دعاى ابوحمزه‏ ى ثمالى و دعاى سحر.(15)
ب(خوردن غذا كه موجب درود ملائكه مى ‏شود.(16)
ج( ذكر و ياد خدا و خواندن سوره‏ ى قدر.(17)
15 - خواندن دعاهاى دهه ‏ى آخر.(18)
قُلْ ما يَغْبوُكُم رَبّى لَوْلا دُعاوُكُمْ.
بگو اگر دعاى شما نبود پروردگار من به شما توجهى نداشت
سوره فرقان آيه 77

اعمال روزها
روز اول ماه
وفات ابن سينا در سال 428 ه.ق.
شب
1- زيارت امام حسين ‏عليه السلام.(19)
2- خواندن دعا مخصوص.(20)
روز
1- غسل.(21)
2- نماز: اين دو ركعت است؛ كه در ركعت اول سوره‏ى حمد و فتح و در ركعت دوم سوره‏ى حمد و هر سوره‏ اى كه خواست، مى‏ خواند.(22)
3- خواندن اين دعا بعد از طلوع فجر:
اللّهمَ قَد حضَرَ شهرُ رمضان و قَد اِفترضت علينا صيامه وانزلَت فيه القرانَ هدىً للناسِ و بيناتٍ من الهُدى و الفرقانِ، اللهم اعنّا على صيامهِ و تقّبله منّا و تسلّمه منّا و سلّمهُ لنا فى يسرٍمنك و عافية انّك على كلّ شى‏ءٍ قديرٌ.(23)
4- پاشيدن گلاب بر سر و صورت(24)
5- خواندن دعاى روز اول
روز دوم ماه
1- تفويض ولايت عهدى به حضرت امام رضاعليه السلام (201 ق(
2- خواندن دعاى روز دوم
روز سوم ماه
1- نزول انجيل بر عيسى عليه السلام - وفات شيخ مفيد، در سال 413 ه.ق- جنگ تبوك، در سال 9 ه.ق.
2- خواندن دعاى روز سوم
روز چهارم ماه
خواندن دعاى روز چهارم
روز پنجم ماه
خواندن دعاى روز پنجم
روز ششم ماه
1-نزول تورات بر حضرت موسى‏عليه السلام -ولايت عهدى‏امام‏رضاعليه السلام،درسال201ه.ق
2- نماز: اين نماز دوركعت است كه در هر ركعت سوره‏ى حمد يك مرتبه و سوره‏ى اخلاص 25 مرتبه خوانده مى‏شود(25).
3- خواندن دعاى روز ششم
روز هفتم ماه
1-خواندن دعاى روز هفتم 2- وفات حضرت ابوطالب)دهم بعثت(
روز هشتم
خواندن دعاى روز هشتم
روز نهم ماه
1- خواندن دعاى روز نهم 2- ميلاد حضرت يحيى بن زكرياعليه السلام
روز دهم ماه
1- خواندن دعاى روز دهم 2- وفات حضرت خديجه ‏عليه السلام
روز يازدهم ماه
خواندن دعاى روز يازدهم
روز دوازدهم ماه
1- خواندن دعاى روز دوازدهم 2- روز ايجاد عقد مواخات بين مؤمنين از طرف پيامبر اكرم‏ صلى الله عليه وآله
روز سيزدهم ماه
شب
1- نماز: مطابق نمازى است كه در شب 13 رجب ذكر شده است. )دوركعت در هر يك بعد از حمد، سوره يس، ملك و اخلاص(.
2- خواندن دعاى مُجير.(26)
3- خواندن دعاى روز سيزدهم.
روز چهاردهم ماه
شب
1-نماز: مطابق نمازى است كه در روز سيزدهم ذكر شد.
2- دعاى روز مجير (3 (27- شهادت مختار ثقفى
4-خواندن دعاى روز چهاردهم
روز پانزدهم ماه
ولادت امام حسن مجتبى‏عليه السلام، در سال 3 ه. ق.
شب
1- نماز: مطابق نمازى است كه در روز سيزدهم ذكر شد.
2- دعاى مجير(3 (28- زيارت امام حسين‏عليه السلام(29)
روز شانزدهم ماه
1- خواندن دعاى روز شانزدهم 2-شهادت مرحوم فقيه عالى مقام شهيد ثانى
روز هفدهم ماه
1- جنگ بدر، در سال 2 ه.ق. 2- معراج پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله
3-خواندن دعاى روز هفدهم
روز هجدهم ماه
خواندن دعاى روز هجدهم
روز نوزدهم ماه
ضربت خوردن حضرت على عليه السلام، در سال 40 ه.ق.
روز بيستم ماه
فتح مكه، در سال 8 ه.ق. خواندن دعاى روز بيستم ماه
روز بيست و يكم ماه
1- شهادت حضرت على‏عليه السلام، در سال 40 ه.ق.
2- وفات شيخ حر عاملى 3- شهادت يوشع بن نون
شب
اعمال مشترك شب قدر
روز
1- اعتكاف )يك عمل مستحبى است كه انسان بمدت 3 روز يا بيشتر جهت عبادت در مسجد مى‏ماند(، در دهه آخر اين ماه فضيلت فراوان دارد.(30)
2- خواندن دعاى روز بيست و يكم
روز بيست و دوم
خواندن دعاى روز بيست و دوم
روز بيست و سوم ماه
شب
1- اعمال شب قدر
2-خواندن دعاى »اللّهمَّ كن لوليك الحجة بن الحسن...«
3-خواندن سوره‏ى عنكبوت و دخان 4-خواندن هزار بار سوره‏ى قدر.
5- خواندن دعاى مخصوص (31)
روز بیست و سوم ماه
خواندن دعاى روز بيست و سوم ماه
روز بيست و چهارم ماه
خواندن دعاى روز بيست و چهارم ماه
روز بيست و پنجم ماه
-خواندن دعاى روز بيست و پنجم ماه
- وفات فاضل هندى)صاحب كشف اللثام(
روز بيست و ششم ماه
-خواندن دعاى روز بيست و ششم ماه
روز بيست و هفتم ماه
-خواندن دعاى روز بيست و هفتم ماه
-وفات مرحوم علامه مجلسى)محمدباقر فرزندمحمدتقى(
روز بيست و هشتم ماه
خواندن دعاى روز بيست و هشتم ماه
روز بيست و نهم ماه
جنگ حنين، در سال 8 ه.ق.
خوندن دعاى روز بيست و نهم ماه
روز سى ‏ام ماه
شب
1- خواندن دعاى وداع با ماه رمضان .(32)
2- زيارت امام حسين‏ عليه السلام .(33)
3- محاسبه اعمال يك ماه. (34)
4- خواندن سوره‏ هاى: كهف، انعام و تين.
5- صد مرتبه »استغفرُاللَّه و اتوبُ اِليهِ.«
روز
1- توسل به امامان عليه السلام
مرحوم ميرزا جواد ملكى تبريزى فرموده است:
»چون اين روز، روز عرضه اعمال است، در آخر آن به ائمه‏عليه السلام توجه نموده. و با تضرع و تو اضع از آنان طلب اصلاح كارهاى خويش را بنماييد.«(35)
2- خواندن دعاى روز سى ‏ام ماه.
***

1) بقره، 185.
2) صحيفه ى سجاديه، دعا 44
3) بحارالانوار، ج 98، ص 82.
4) همان، جلد 96، صفحه356، ح 25.
5) همان، صفحه‏ى 386، ح 1 و 3.
6) عروةالوثقى، ج 2، ص 221.
7) مفاتيح الجنان، ص 177
8) عروةالوثقى، ج 2، ص 221.
9) بحارالانوار، ج 96، ص 356، ح 25.
10) مصباح الكفعمى، ص 632.
11) مفاتيح الجنان، ص 178).
12) مصباح المتهجد، ص 520 - مفاتيح الجنان، ص 179.
13) مفاتيح الجنان، ص 238- بحارالانوار، ج 97، ص 358.
14) عروةالوثقى، ج 1، ص 459.
15) مصباح المجتهد، ص 524- مفايتح الجنان ص184.
16) بحارالانوار ج 96، ص 311، ح 4.
17) المراقبات ص 136.
18) مفاتيح الجنان، ص 228
19) بحارالانوار، ج 101، ص 99، ح 29.
20) مفاتيح الجنان، ص 171 و 215.
21) عروة الوثقى، ج 1 ص 459.
22) مفاتيح الجنان، ص 220.
23) مفاتيح الجنان، ص 220
24) همان
25) مفاتيح الجنان.
26) مصباح الكفعمى، ص -268 مفاتيح الجنان، ص 223
27) همان
28) همان
29) بحار الانوار، ج 101، ص 99، ح 29.
30) عروةالوثقى، ج 2، ص 246.
31) مفاتيح الجنان، ص 235.
32) دعاى 45 صحيفه سجاديه- مصباح الكفعمى ص634.
33) بحار الانوار، ج 101، ص 99، ج 29.
34) المراقبات، ص 161.
35) المراقبات، ص 166.
  ***